Şeffaf plak tedavisi, dişlerin her hastaya özel üretilen ince ve şeffaf plaklarla, planlanan sırayla küçük adımlarla hareket ettirildiği bir ortodontik tedavi yöntemidir. Invisalign bu yöntemin en bilinen markalarından biridir. Plaklar yemek yerken ve dişler fırçalanırken çıkarıldığı için braketli tedavilerdeki yeme-içme kısıtlamaları bu tedavide geçerli değildir.
Şeffaf plak hangi durumlarda değerlendirilir?
Şeffaf plaklar bugün pek çok dişsel düzensizliğin tedavisinde kullanılabiliyor. Muayenede değerlendirilen başlıca durumlar şunlardır:
- Dişlerde çapraşıklık veya dişler arasında boşluk
- Derin kapanış, açık kapanış, çapraz kapanış gibi dişsel kapanış bozuklukları
- Daha önce ortodontik tedavi görmüş ve dişleri yeniden kaymış yetişkinler
- Protez, implant veya estetik diş tedavisi öncesinde dişlerin doğru konuma alınması
- Büyüme dönemindeki çocuklarda bazı erken tedaviler (bkz. çocuklarda ortodontik tedavi)
Çenelerin birbirine göre belirgin biçimde ileride veya geride olduğu iskeletsel bozukluklarda tek başına plak tedavisi yeterli olmayabilir. Bu durumda ortognatik cerrahiye hazırlık tedavisi veya farklı mekanikler gündeme gelir. Hangi yöntemin uygun olduğu ancak muayene ve kayıtların incelenmesiyle belirlenir.
Tedavi süreci nasıl ilerler?
Muayene ve kayıtlar. İlk randevuda ağız içi ve ağız dışı fotoğraflar çekilir, röntgenler incelenir ve dişler ağız içi 3D tarayıcı ile taranır. Ölçü maddesiyle ölçü almak gerekmez.
Dijital planlama. Kayıtlar dijital sisteme aktarılır ve tedavi planı bir simülasyon programında hazırlanır. Her plak, dişleri planlanan son konuma doğru belirli bir miktar hareket ettirecek şekilde tasarlanır.
Plakların üretimi. Plaklar kişiye özel üretilir. Kayıtların alınmasından plakların kliniğe ulaşmasına kadar geçen süre genellikle 4-6 haftadır.
Ataşmanlar ve plak teslimi. İlk seansta bazı dişlerin üzerine ataşman adı verilen küçük, diş renginde dolgu parçaları yapıştırılabilir. Ataşmanlar plakların dişleri istenen yönde hareket ettirmesini kolaylaştırır. Plakların nasıl takılıp çıkarılacağı ve temizleneceği bu seansta anlatılır.
Plak değişimi ve kontroller. Plaklar haftalık veya 10 günlük aralıklarla bir sonrakiyle değiştirilir. Kontrol seansları çoğunlukla 6-8 haftada birdir; tedavi baştan planlanırsa daha uzun aralıklar da mümkündür. Şehir dışında veya yurt dışında yaşayan hastalar için kontrollerin bir kısmı fotoğrafla takip edilebilir (bkz. uzaktan şeffaf plak tedavisi).
Pekiştirme. Aktif tedavi bitince dişlerin yeni konumunda kalması için pekiştirme (retainer) aşamasına geçilir.
Avantajları
- Estetik. Plaklar şeffaf olduğu için dışarıdan zor fark edilir.
- Yeme-içme serbestliği. Plaklar yemek sırasında çıkarıldığı için sert veya yapışkan yiyecek kısıtlaması yoktur.
- Kolay hijyen. Braket ve tel gibi yiyecek artığı tutan çıkıntılar olmadığından dişleri temiz tutmak kolaydır; bu da çürük ve dişeti hastalığı riskini azaltır.
- Günlük hayata uyum. Özel günlerde kısa süreliğine çıkarılabilmesi kullanım kolaylığı sağlar.
- Önceden görülebilen plan. Dijital simülasyon sayesinde planlanan diş hareketleri tedaviye başlamadan incelenebilir.
Sınırlılıklar ve dikkat edilmesi gerekenler
Şeffaf plak tedavisinin başarısı büyük ölçüde hastanın uyumuna bağlıdır. Plakların günde 22 saat takılması gerekir; daha az kullanıldığında dişler planlanan hareketi yapmaz ve tedavi uzar. Plaklar su dışındaki yiyecek ve içecekler için çıkarılmalı, tekrar takmadan önce dişler fırçalanmalıdır. Yeni bir plağa geçildiğinin ilk günlerinde hafif baskı hissi normaldir. Bazı hastalarda ilk günlerde konuşmada geçici bir değişiklik olabilir. Her diş hareketi plakla aynı kolaylıkta yapılamaz; gerektiğinde lastikler veya ek yardımcı uygulamalar plana eklenir.
Tedavi süresini etkileyen faktörler
Tedavi süresi kişiden kişiye değişir. Süreyi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Düzeltilecek çapraşıklığın veya kapanış bozukluğunun derecesi
- Plakların önerilen sürede (günde 22 saat) kullanılıp kullanılmadığı
- Kontrol randevularına düzenli gelinmesi
- Hastanın yaşı ve kemik yapısı
- Tedaviye eşlik eden diş eti, dolgu veya protez ihtiyaçları
Ayrıntılı bilgi için şeffaf plak tedavisi ne kadar sürer? yazısına bakabilirsiniz.
Tedavi sonrasında
Ortodontik tedavi sonrasında dişlerin eski konumlarına doğru kayma eğilimi vardır. Bu nedenle tedavi bitince pekiştirme plakları veya dişlerin arka yüzeyine yapıştırılan ince sabit teller kullanılır. Pekiştirme aygıtlarını ortodontistinizin önerdiği şekilde kullanmak, elde edilen sonucun korunmasının en önemli koşuludur. Konuyla ilgili ortodonti tedavisinden sonra dişler tekrar bozulur mu? yazısını okuyabilirsiniz.
Şeffaf plak mı, braket mi?
Yetişkinlerde ve dişsel problemlerde şeffaf plaklarla ve sabit braketlerle benzer başarıda sonuçlar elde edilebilir. Seçimi şekillendiren en önemli konular estetik beklenti ve kullanılan sistemin kurallarına uyabilmektir. Plakları günde 22 saat takmanın zor olacağını düşünen hastalar için metal braketlerle tedavi veya estetik braketlerle tedavi daha uygun olabilir.








