Metal braketlerle ortodontik tedavi, halk arasında diş teli olarak bilinen sabit ortodontik tedavinin en tanıdık şeklidir. Paslanmaz çelikten üretilen küçük braketler dişlerin dış yüzeylerine yapıştırılır ve braketlerden geçen ince bir tel aracılığıyla dişlere kontrollü kuvvet uygulanır. Sabit ortodontik tedaviler; dişlerin dış yüzeyine yapıştırılan metal veya porselen (estetik) braketlerle yapılan tedavileri ve braketlerin dişlerin iç yüzeyine yapıştırıldığı lingual ortodontiyi kapsar. Braketler tedavi boyunca dişlerde kalır ve hasta tarafından çıkarılmaz.
Metal braket hangi durumlarda değerlendirilir?
Metal braketler, hafif çapraşıklıklardan daha karmaşık kapanış bozukluklarına kadar geniş bir yelpazede kullanılabilir. Muayenede değerlendirilen başlıca durumlar şunlardır:
- Dişlerde çapraşıklık veya dişler arasında boşluk
- Derin kapanış, açık kapanış, çapraz kapanış gibi kapanış bozuklukları
- Üst ve alt dişlerin birbirine göre ileride veya geride kapanması
- Gömük kalmış dişlerin, gerektiğinde cerrahi destekle diş dizisine yönlendirilmesi
- Çene ameliyatı öncesinde dişlerin hazırlanması (bkz. ortognatik cerrahiye hazırlık tedavisi)
- Protez veya implant tedavisi öncesinde dişlerin uygun konuma alınması
Braketler hasta tarafından çıkarılamadığı için, şeffaf plakları günde 22 saat takmanın zor olacağını düşünen ergen ve yetişkinlerde de sık tercih edilir. Hangi yöntemin uygun olduğu muayene ve kayıtların incelenmesiyle belirlenir.
Tedavi süreci nasıl ilerler?
Muayene ve kayıtlar. İlk randevuda dişler, çeneler ve yüz yapısı değerlendirilir. Ağız içi ve ağız dışı fotoğraflar çekilir, röntgenler incelenir ve dişlerin dijital kaydı alınır. Tedavi planı bu kayıtlara göre hazırlanır ve hastayla paylaşılır.
Braketlerin yapıştırılması. Dişler temizlenip kurutulduktan sonra braketler özel bir yapıştırıcıyla dişlerin dış yüzeylerine tek tek yapıştırılır. Ardından ilk tel braketlere yerleştirilir ve küçük lastikler veya ince tel bağlarla sabitlenir. Bu işlem genellikle uyuşturma gerektirmez.
Alışma dönemi. İlk günlerde dişlerde hafif sızlama ve hassasiyet hissedilebilir. Braketlerin yanak ve dudak içine sürtünmesine bağlı olarak aft benzeri küçük yaralar görülebilir. Bu dönem genellikle 1 hafta-10 gün sürer. Braketlerin üzerine konulan ortodontik mum, bu süreçte rahatlama sağlayabilir.
Aylık kontroller. Kontrol seansları genellikle ayda bir yapılır. Bu seanslarda tel değiştirilir veya ayarlanır, lastikler yenilenir ve dişlerin planlanan şekilde hareket edip etmediği kontrol edilir. Bazı aşamalarda hastanın kendisinin takıp çıkaracağı ara lastiklerin (elastiklerin) kullanılması istenebilir.
Braketlerin çıkarılması ve pekiştirme. Dişler planlanan konuma ulaştığında braketler sökülür, diş yüzeyleri yapıştırıcı artıklarından temizlenip parlatılır. Ardından pekiştirme aşamasına geçilir.
Avantajları
- Geniş kullanım alanı. Basit çapraşıklıklardan karmaşık kapanış bozukluklarına kadar pek çok problemde kullanılabilir.
- Hasta uyumuna daha az bağımlılık. Braketler sabit olduğu için günlük kullanım süresini takip etmek gerekmez; tedavi her gün aktif olarak devam eder.
- Dayanıklılık. Metal braketler sağlam bir malzemeden üretilir ve kırılmaları seyrektir.
- Ayrıntılı kontrol. Tel ve braket sistemi, dişlerin yönünü ve eğimini hassas biçimde ayarlamaya olanak tanır.
Sınırlılıklar ve dikkat edilmesi gerekenler
Görünürlük. Metal braketler dışarıdan fark edilir. Görünüm önemliyse estetik braketler, lingual ortodonti veya şeffaf plaklar değerlendirilebilir.
Yeme-içme kısıtlamaları. Tedavi süresince bazı yiyeceklerden kaçınmak gerekir. Fındık, leblebi, buz gibi sert yiyecekler ile karamel, sakız, lokum gibi yapışkan yiyecekler braketlerin kopmasına veya tellerin eğilmesine yol açabilir. Elma, havuç gibi sert meyve ve sebzeler küçük parçalara bölünerek arka dişlerle çiğnenmelidir. Kopan braketler tedavinin ilerleyişini yavaşlatabileceği için bu kurallara uymak önemlidir.
Ağız hijyeni. Braketler ve teller çevresinde yiyecek artıkları ve bakteri plağı daha kolay birikir. Bu nedenle hijyen kurallarına uymak sabit tedavide çok daha fazla önem kazanır. Dişler her yemekten sonra fırçalanmalı; ortodontik diş fırçası, arayüz fırçası ve diş ipi düzenli kullanılmalıdır. Hijyen yetersiz kaldığında dişlerde çürük, braket çevresinde beyaz lekeler ve dişeti iltihabı görülebilir.
Kontrollere düzenli gelmek. Aylık kontrollerin aksaması, tellerin zamanında değiştirilmemesine ve tedavinin uzamasına neden olabilir.
Braket koparsa veya tel batarsa
Tedavi sırasında bir braketin yerinden çıkması veya tel ucunun yanağa batması zaman zaman görülebilir. Böyle bir durumda kliniği arayarak bilgi vermeniz yeterlidir. Batan bölgenin üzerine ortodontik mum konularak rahatlama sağlanabilir. Kopan braketin ne zaman yeniden yapıştırılacağı tedavinin hangi aşamada olduğuna göre belirlenir; duruma göre ara randevu verilir veya işlem bir sonraki kontrolde yapılır. Kopan braketi kendiniz yerine takmaya çalışmamanız önerilir.
Tedavi süresini etkileyen faktörler
Tedavi süresi kişiden kişiye değişir. Süreyi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Çapraşıklığın veya kapanış bozukluğunun derecesi
- Diş çekimi gerekip gerekmediği
- Hastanın yaşı ve kemik yapısı
- Kontrollere düzenli gelinmesi ve ara lastiklerin önerildiği şekilde kullanılması
- Braket kopmalarının sıklığı
- Ağız hijyeni ve dişeti sağlığı
Konuyla ilgili ortodontik tedavi ne kadar sürer? yazısını okuyabilirsiniz.
Tedavi sonrasında
Braketler çıkarıldıktan sonra dişlerin eski konumlarına doğru kayma eğilimi vardır. Bu nedenle pekiştirme plakları veya dişlerin arka yüzeyine yapıştırılan ince sabit teller kullanılır. Pekiştirme aygıtlarını ortodontistinizin önerdiği şekilde kullanmak, elde edilen sonucun korunmasının en önemli koşuludur. Ayrıntılar için ortodonti tedavisinden sonra dişler tekrar bozulur mu? yazısına bakabilirsiniz.
Metal braket mi, diğer yöntemler mi?
Metal braketler, estetik braketler ve lingual braketler aynı temel prensiple çalışan sabit tedavilerdir; aralarındaki fark daha çok görünümde ve alışma sürecindedir. Şeffaf plak tedavisi ise çıkarılabilir bir yöntemdir ve günlük kullanım süresine uyum gerektirir. Seçimi şekillendiren en önemli konular problemin türü, estetik beklenti ve kullanılan sistemin kurallarına uyabilmektir. Levent'teki kliniğimizde ilk muayenede bu seçenekler dişlerinizin durumuna göre birlikte değerlendirilir.








